Nhằm gia tăng giá trị cho các mặt hàng nông sản, trong đó có các sản phẩm mang nhãn hiệu “Đắk Lắk – Điểm đến kỳ diệu từ đất đỏ bazan”, công tác chế biến và bảo quản sau thu hoạch đang được người nông dân, doanh nghiệp và hợp tác xã đặc biệt quan tâm. Bên cạnh những phương pháp chế biến truyền thống vốn đã quen thuộc từ trước, phương pháp chiên dưới điều kiện chân không hiện được ưu tiên áp dụng rộng rãi vì tạo nên nhiều giá trị vượt trội cho nông sản địa phương. Đắk Lắk với điều kiện khí hậu ôn hòa và đất đỏ bazan màu mỡ từ lâu đã vươn mình thành vùng cung ứng rau củ và trái cây lớn của Việt Nam. Nhiều loại nông sản của địa phương đã được cấp chứng nhận nhãn hiệu tập thể “Đắk Lắk – Điểm đến kỳ diệu từ đất đỏ bazan”. Đi cùng với quá trình phát triển sản xuất, ngành chế biến sâu rau củ quả tại Đắk Lắk cũng đang ngày càng phát triển mạnh mẽ, chú trọng tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn so với sản phẩm tươi không chỉ hỗ trợ bảo quản nông sản, đa dạng hóa sản phẩm mà còn góp phần nâng cao thu nhập cho người nông dân và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Thực trạng chế biến nông sản Đắk Lắk và những bất cập của mô hình sản xuất cũ
Hiện nay nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã tại Đắk Lắk đã đầu tư vào các công nghệ chế biến hiện đại để sản xuất các sản phẩm cao cấp, đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của thị trường trong nước cũng như xuất khẩu. Trước đây, các phương pháp chế biến phổ biến có thể kể đến như sấy khô, đóng hộp hoặc chiên ngập dầu theo phương pháp truyền thống. Tuy nhiên mỗi phương pháp đều có những hạn chế nhất định. Với kiểu sấy khô truyền thống, nhược điểm thường là thời gian chế biến kéo dài, sản phẩm dễ bị khô cứng, màu sắc và hương vị tự nhiên của nguyên liệu không được giữ tốt, ngoài ra có thể làm giảm đáng kể hàm lượng vitamin và các chất dinh dưỡng nhạy cảm với nhiệt. Với phương pháp đóng hộp, quy trình sản xuất thường phức tạp, chi phí đầu tư thiết bị cao và nhiệt độ xử lý lớn làm sụt giảm hàm lượng dinh dưỡng tự nhiên cũng như hương vị của sản phẩm. Trong khi đó phương pháp chiên ngập dầu truyền thống lại thường tạo ra sản phẩm có hàm lượng dầu cao, không tốt cho sức khỏe người tiêu dùng, ngoài ra màu sắc và hương vị của nguyên liệu có thể bị biến đổi đáng kể.

Ưu điểm công nghệ chiên chân không trong chế biến sâu nông sản
Chính vì vậy, công nghệ chiên chân không đang trở thành một giải pháp chế biến sâu nông sản được doanh nghiệp chế biến sâu nông sản lựa chọn. Công nghệ chiên chân không tạo nên nhiều ưu điểm nổi bật. Nhờ quá trình chiên diễn ra ở nhiệt độ thấp dưới điều kiện chân không, sản phẩm có thể giữ màu sắc tự nhiên của nguyên liệu, hạn chế hiện tượng oxy hóa và bảo tồn tốt hơn hương vị đặc trưng. Các hợp chất hương thơm dễ bay hơi cũng được giữ lại tốt hơn dưới điều kiện chân không. Bên cạnh đó, quá trình chiên ở nhiệt độ thấp hỗ trợ giảm sự phân hủy của vitamin và các chất chống oxy hóa có trong nguyên liệu. Một ưu điểm quan trọng khác là hàm lượng dầu trong sản phẩm sau khi chiên chân không thường thấp hơn chiên truyền thống. Nhờ đó sản phẩm không chỉ giòn xốp mà còn giữ được giá trị dinh dưỡng gần với nguyên liệu tươi, ngoài ra có hương vị đặc trưng rất hấp dẫn. Đây chính là giá trị cốt lõi hỗ trợ nâng cao giá trị cho nông sản địa phương và hướng tới việc khai thác hiệu quả tiềm năng nông nghiệp của vùng đất Đắk Lắk.

Quy trình sản xuất và mô hình đầu tư công nghệ chiên chân không
Theo chia sẻ của một số hộ sản xuất, việc lựa chọn công nghệ chế biến xuất phát từ nhu cầu giải quyết tình trạng nông sản vào mùa thu hoạch thường có sản lượng lớn, tiêu thụ tươi không kịp nên dễ bị dư thừa. Khi áp dụng công nghệ chế biến sâu, nông sản có thể được bảo quản lâu hơn, ngoài ra tạo ra nhiều sản phẩm đa dạng và hấp dẫn hơn cho thị trường. Quy trình sản xuất các sản phẩm rau củ quả bằng công nghệ chiên chân không là một quy trình chế biến hiện đại, nhằm tạo ra sản phẩm giòn xốp nhưng vẫn bảo tồn màu sắc, hương vị thuần khiết của nông sản đồng thời giảm hàm lượng dầu thừa tối ưu. Nhờ đó sản phẩm có chất lượng vượt trội so với chiên thông thường, góp phần xây dựng thương hiệu nông sản sấy của Đắk Lắk và tạo nên nguồn thu nhập ổn định hơn hơn cho người dân địa phương. Những sản phẩm rau củ quả bằng công nghệ chiên chân không cũng trở thành những món đặc sản hấp dẫn phục vụ khách du lịch khi đến tham quan và trải nghiệm tại Đắk Lắk. Hiện nay tại các cửa hàng đặc sản của địa phương, nhiều sản phẩm như mít sấy, khoai sấy và đồ sấy khô chuyên dụng đang được tiêu thụ khá tốt. Đây là động lực để nhiều hộ gia đình và các đơn vị kinh doanh hộ gia đình tiếp tục đầu tư phát triển mô hình chế biến nông sản theo hướng hiện đại. Trong một số mô hình ứng dụng công nghệ cao, nông hộ được hỗ trợ hệ thống thiết bị bao gồm máy rửa nguyên liệu, máy chần luộc, máy chiên chân không, máy ly tâm tách dầu, máy đánh gia vị và máy phân phối bao bì. Tổng kinh phí thực hiện mô hình lên đến hơn 500 triệu đồng, trong đó nhà nước hỗ trợ gần 200 triệu đồng và phần còn lại do người dân đối ứng.

Lợi ích công nghệ chiên chân không hỗ trợ ổn định hơn đầu ra nông sản
Việc áp dụng công nghệ chiên chân không trong chế biến rau củ quả hỗ trợ tăng giá trị sản phẩm ít nhất khoảng 10% so với việc tiêu thụ sản phẩm tươi. Nhờ đó người nông dân có thêm nguồn thu nhập ổn định hơn, ngoài ra góp phần giảm thiểu tình trạng lãng phí nông sản sau thu hoạch và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường. Đặc biệt, việc đưa công nghệ vào chế biến còn hỗ trợ người nông dân giảm bớt áp lực của tình trạng “được mùa mất giá”, khi nguồn cung nông sản vượt quá nhu cầu thị trường khiến giá bán giảm mạnh. Có thể thấy rằng việc ứng dụng công nghệ trong chế biến sâu nông sản đang là yếu tố then chốt giúp gia tăng giá trị cho các sản phẩm nông nghiệp của địa phương. Đây cũng chính là một trong những hướng đi quan trọng hỗ trợ khẳng định thương hiệu nông sản “Đắk Lắk – Điểm đến kỳ diệu từ đất đỏ bazan” tại thị trường trong nước và quốc tế.














