Làm giàu nhờ sấy cá bằng máy sấy năng lượng mặt trời tại Cần Giờ

Cần Giờ là huyện duy nhất của Thành phố Hồ Chí Minh giáp biển, nơi có hệ sinh thái rừng ngập mặn rộng lớn cùng hệ thống sông rạch dày đặc, tạo nên môi trường sinh thái đa dạng và nguồn lợi thủy hải sản phong phú. Vì vậy từ lâu biển đã trở thành nguồn sinh kế quan trọng của người dân địa phương, và nghề khai thác, chế biến thủy sản được xem là ngành kinh tế mũi nhọn giúp nhiều hộ gia đình nâng cao thu nhập. Trong đó, có những hộ đã chuyển hướng sang chế biến cá khô tôm khô bằng công nghệ hiện đại để nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Chuyển hướng sản xuất cá khô bằng công nghệ hiện đại

Gia đình chị Tiền tại Cần Giờ vốn gắn bó lâu năm với nghề khai thác thủy hải sản nhưng trước đây chủ yếu bán cá tươi hoặc chỉ phơi sấy theo phương pháp truyền thống. Phương pháp này phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết nên rất vất vả, tốn nhiều công sức mà chất lượng sản phẩm lại không ổn định. Khi trời mưa hoặc độ ẩm cao cá dễ bị hỏng, không an toàn thực phẩm.

Khi tìm hiểu về công nghệ sấy bằng năng lượng mặt trời chị đã đầu tư thiết bị mới và chỉ sau khoảng bốn tháng sử dụng chị nhận thấy hiệu quả rõ rệt: sản phẩm khô đẹp hơn, ít hao hụt hơn và quá trình sản xuất thuận lợi hơn rất nhiều. Đây là hướng sản xuất đang được nhiều người quan tâm.

Ưu điểm của máy sấy năng lượng mặt trời

Trước đây, làm cá khô phụ thuộc hoàn toàn vào nắng nên bất tiện vì thời tiết thất thường. Khi dùng máy sấy chỉ cần đưa cá vào buồng sấy và theo dõi định kỳ; đến khi cá đạt độ khô mong muốn thì lấy ra, không còn phải lo chuyện nắng mưa bất chợt như trước. Nhờ vậy công việc nhẹ nhàng hơn mà sản phẩm vẫn đạt chất lượng cao.

Thiết bị sấy bằng năng lượng mặt trời an toàn thực phẩm tốt hơn so với phơi cá ngoài trời vì cá được đặt trong buồng sấy kín, không bị bụi bẩn hay ruồi nhặng bám vào. Buồng sấy còn có hệ thống khử trùng bằng tia cực tím giúp giảm vi sinh vật gây hại.

Công nghệ sấy và hiệu quả kinh tế

Máy sấy dùng hai cơ chế chính: hiệu ứng nhà kính khi ánh sáng mặt trời xuyên qua tấm kính tạo nhiệt trong buồng sấy và hệ thống bẫy nhiệt mặt trời phía sau làm nóng không khí vào buồng sấy. Nhiệt độ trong buồng sấy có thể tăng thêm khoảng 35°C so với môi trường.

Máy sấy vạn năng có cấu trúc trục đứng nhiều tầng, sản phẩm được đặt trên khay sấy và chuyển động giúp khô đều, rút ngắn thời gian sấy khoảng 40% so với phơi nắng hoặc sấy tĩnh. Không khí được lọc sạch khi vào buồng sấy, buồng kín ngăn côn trùng xâm nhập, kết hợp công nghệ đèn cực tím để khử vi sinh và nấm mốc, đảm bảo an toàn.

Đối với cá, nhiệt độ sấy thường dưới 45°C để giữ chất lượng, hương vị và giá trị. Với tôm hoặc mực, nhiệt độ có thể từ 45–60°C; sấy chuối từ 50–65°C, rất linh hoạt cho sản xuất.

Kết quả và triển vọng phát triển

Hiện nay, máy sấy có dạng trục đứng và trục ngang với nhiều mức khác nhau không chỉ để sấy cá mà còn sấy chuối, bánh tráng và nhiều loại nông sản khác. Thiết bị đã được triển khai tại nhiều địa phương như Bà Rịa Vũng Tàu, Cà Mau, mang lại hiệu quả tích cực: giảm điện năng, giảm nhân công phơi sấy, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.

Nhà nghiên cứu Phan Văn Hiệp cùng các cộng sự tiếp tục phát triển thiết bị để hỗ trợ nông dân trong bảo quản nông sản sau thu hoạch, tận dụng nguồn năng lượng sạch từ thiên nhiên, cải tiến phương thức sản xuất truyền thống và nâng cao thương hiệu nông sản thủy sản Việt Nam trên thị trường.