Vì sao nhiều quán ăn, quán nhậu từng đông khách nay rơi vào cảnh vắng vẻ?

Bức tranh trái ngược của thị trường ăn uống hiện nay

Có những con phố từng được xem là thiên đường ăn uống, nơi mỗi buổi tối ánh đèn rực rỡ, bàn ghế kín chỗ, tiếng gọi món vang lên không ngớt, tạo nên một không khí nhộn nhịp đặc trưng.

Thế nhưng ở thời điểm hiện tại, cùng những địa điểm đó lại trở nên trống trải đến khó tin. Những hàng quán vẫn mở cửa từ sáng đến tối, nhưng số người ghé vào chỉ còn đếm trên đầu ngón tay. Có nơi cả buổi tối chỉ lác đác vài bàn khách, thậm chí có quán treo bảng bán hàng từ sớm nhưng đến tận khuya vẫn không có doanh thu đủ để bù chi phí.

Trong bối cảnh đó, câu nói “bán là lỗ, mở là chịu áp lực” không còn chỉ là lời than thở mà đang dần trở thành thực tế của nhiều chủ quán.

Điều khiến nhiều người đặt câu hỏi là chuyện gì đang xảy ra với thị trường ăn uống? Một lĩnh vực vốn từng được xem là luôn sôi động và ít khi suy giảm.

Cách đây không lâu, kinh doanh quán ăn, quán cà phê hay quán nhậu từng được xem là lựa chọn phổ biến. Chỉ cần một mặt bằng, một chút vốn cùng công thức ổn định là đã có thể bắt đầu kinh doanh.

Thế nhưng hiện nay, bức tranh đã thay đổi hoàn toàn. Ở nhiều tuyến phố, số lượng quán mở mới vẫn tăng nhưng tỷ lệ đóng cửa cũng không hề thấp. Có những khu vực vừa khai trương rầm rộ nhưng chỉ sau một thời gian ngắn đã nhanh chóng rơi vào cảnh vắng vẻ.

Tình trạng này không chỉ xuất hiện ở một địa điểm cụ thể mà đang diễn ra tại nhiều đô thị lớn, từ khu trung tâm cho đến các khu dân cư.

Phố đi bộ và ẩm thực Ngũ Xá từng được kỳ vọng trở thành điểm đến mới

Một trong những trường hợp điển hình cho sự chững lại của mô hình phố đi bộ kết hợp ẩm thực là không gian đi bộ và ẩm thực đảo Ngọc Ngũ Xá tại Hà Nội.

Khi mới khai trương vào năm 2022, nơi đây từng được kỳ vọng sẽ trở thành điểm nhấn mới của kinh tế đêm với vị trí đặc thù, không gian ven hồ cùng những món ăn mang đậm dấu ấn Hà Nội như phở cuốn, nộm bò khô, lẩu và nhiều món đặc trưng khác.

Khu vực này nhanh chóng thu hút đông đảo người dân và du khách, đặc biệt là khách quốc tế.

Trong những ngày đầu, cảnh tượng khá sôi động. Người dân đến tham quan, chụp ảnh, ăn uống và trải nghiệm không khí của một phố đi bộ thu nhỏ dài khoảng 120 m, hoạt động chủ yếu từ tối thứ sáu đến nửa đêm chủ nhật.

Mô hình này từng được xem là bước thử nghiệm quan trọng nhằm phát triển không gian văn hóa, du lịch ban đêm của quận Ba Đình.

Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, bức tranh đã thay đổi rõ rệt.

Điều dễ nhận thấy nhất là lượng khách giảm dần theo từng giai đoạn. Nếu như ban đầu các tuyến phố quanh khu vực luôn đông người qua lại thì về sau, ngay cả những tối cuối tuần vốn là thời điểm đáng lẽ sôi động nhất, không khí cũng trở nên trầm lắng.

Đặc biệt sau khoảng 21 giờ 30, nhiều hàng quán bắt đầu đóng cửa hoặc thu dọn sớm.

Khi hàng quán vắng khách, không gian cũng mất dần sức hút

Điều này tạo ra hiệu ứng dây chuyền rất rõ rệt. Khi hàng quán tắt đèn sớm, không gian trở nên thiếu sức sống và những khách đến sau cũng không còn nhiều động lực để ở lại lâu.

Một số nhà hàng kinh doanh không hiệu quả thậm chí đã phải trả lại mặt bằng và dừng hoạt động.

Từ một khu vực từng được kỳ vọng trở thành điểm đến về đêm, Ngũ Xá dần rơi vào trạng thái có không gian nhưng thiếu dòng khách.

Một điểm đáng chú ý là khu phố đi bộ này chỉ hoạt động giới hạn từ tối thứ sáu đến nửa đêm chủ nhật. Điều đó vô tình tạo ra nhịp hoạt động ngắn, khó hình thành thói quen tiêu dùng ổn định.

Trong khi đó, để kinh tế đêm phát triển bền vững, cần một hệ sinh thái gồm văn hóa, sự kiện, trải nghiệm giải trí và dòng khách kéo dài đều đặn.

Thực tế tại Ngũ Xá cho thấy ngoài ăn uống, nơi đây gần như thiếu các hoạt động tạo điểm nhấn như biểu diễn nghệ thuật đường phố, sự kiện định kỳ hay trải nghiệm văn hóa đặc thù.

Khi thiếu lý do để ở lại, khách đến chủ yếu chỉ ăn rồi rời đi thay vì quay lại nhiều lần.

Vì sao phố đi bộ khó giữ chân khách hàng?

Một chi tiết đáng chú ý là phản ánh từ người dân địa phương. Nhiều ý kiến cho rằng nếu chỉ để ăn uống thì bên ngoài khu phố đi bộ cũng có rất nhiều lựa chọn tương tự, thậm chí còn linh hoạt hơn về thời gian và thuận tiện hơn trong di chuyển.

Điều đó tạo ra một nghịch lý khá rõ ràng. Khu phố đi bộ vốn được thiết kế để thu hút khách nhưng lại chưa tạo ra sự khác biệt đủ lớn so với những quán ăn truyền thống xung quanh.

Khi sự khác biệt không rõ ràng, khách hàng có xu hướng quay về những lựa chọn quen thuộc và tiện lợi hơn.

Không chỉ riêng Ngũ Xá mà trong bức tranh rộng hơn, các khu ăn uống và quán nhậu trên cả nước cũng đang chịu ảnh hưởng mạnh từ sự thay đổi trong thói quen của người tiêu dùng.

Quán nhậu chịu tác động từ sự thay đổi thói quen tiêu dùng

Việc siết chặt quy định về nồng độ cồn khi tham gia giao thông khiến thói quen nhậu rồi lái xe giảm đáng kể. Điều này tác động trực tiếp đến lượng khách tại nhiều quán nhậu truyền thống.

Theo phản ánh từ một số tuyến phố kinh doanh ăn uống ở các thành phố lớn, doanh thu của nhiều quán có thời điểm giảm từ khoảng 1/3 đến hơn một nửa so với trước đây.

Không ít quán buộc phải điều chỉnh mô hình kinh doanh, chuyển từ rượu bia sang nước ngọt, nước suối hoặc thay đổi cách phục vụ để thích nghi với hành vi khách hàng mới.

Khi lượng khách giảm, các quán bắt đầu thu hẹp hoạt động, đóng cửa sớm hơn, giảm nhập hàng, giảm nhân sự. Điều đó lại tiếp tục tạo ra hiệu ứng ngược khiến không gian vốn đã vắng lại càng ít sức hút hơn và khách càng ít quay lại.

Ở một số nơi, các quán nhỏ thậm chí phải tạm dừng kinh doanh vì doanh thu không đủ duy trì chi phí cố định.

Nỗ lực thích nghi của các chủ quán trong giai đoạn khó khăn

Dù trong bối cảnh khó khăn, nhiều chủ quán vẫn cố gắng thay đổi để giữ khách.

Một số nhà hàng bắt đầu bố trí khu vực gửi xe rộng rãi hơn, tăng tiện ích cho khách hoặc cử nhân viên hỗ trợ đưa khách về nhà khi cần.

Những thay đổi này cho thấy sự cố gắng rõ ràng trong việc giữ chân khách giữa lúc thói quen tiêu dùng đã thay đổi mạnh mẽ.

Tuy nhiên, đây chủ yếu vẫn là những giải pháp ngắn hạn, chưa giải quyết được vấn đề cốt lõi là thiếu lượng khách ổn định và thiếu trải nghiệm đủ mạnh để tạo sức hút lâu dài.

Sự thay đổi của thị trường không diễn ra đột ngột mà là kết quả từ nhiều yếu tố khác nhau.

Người dân thay đổi cách chi tiêu cho việc ăn uống

Điều đầu tiên phải nhắc đến là sự thay đổi trong hành vi chi tiêu của người dân.

Trước đây, ăn uống bên ngoài là một thói quen phổ biến. Nhưng hiện tại, nhiều người đã chuyển sang xu hướng tiết kiệm hơn. Họ ưu tiên ăn tại nhà, tự nấu ăn hoặc lựa chọn dịch vụ giao hàng.

Việc tụ tập ăn uống cũng không còn diễn ra thường xuyên như trước. Thay vào đó là những buổi gặp gỡ ngắn gọn, đơn giản hoặc hạn chế tối đa các khoản chi phí phát sinh.

Đặc biệt với nhóm khách trẻ, sự lựa chọn ngày càng đa dạng hơn. Họ không còn gắn bó lâu dài với một quán cố định mà thường xuyên thay đổi trải nghiệm.

Điều đó khiến các quán ăn truyền thống vốn dựa nhiều vào khách quen gặp không ít khó khăn.

Cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các quán ăn

Một vấn đề lớn khác là mức độ cạnh tranh ngày càng cao. Trên cùng một tuyến phố có thể dễ dàng bắt gặp hàng chục quán ăn có mô hình, thực đơn và mức giá tương tự nhau.

Trong bối cảnh đó, khách hàng có quá nhiều lựa chọn. Khi không có sự khác biệt rõ ràng, họ thường chọn theo sự tiện lợi hoặc quyết định một cách ngẫu nhiên.

Điều này khiến doanh thu bị phân tán, nhiều quán không tạo được lượng khách ổn định trong thời gian dài.

Sự cạnh tranh hiện nay không còn chỉ nằm ở việc mở quán mà nằm ở khả năng giữ khách và tạo dấu ấn riêng.

Chi phí cao khiến nhiều quán gặp áp lực lớn

Một yếu tố rất quan trọng nhưng ít được nhắc đến là chi phí kinh doanh.

Tiền thuê mặt bằng ở nhiều khu vực vẫn ở mức cao, trong khi doanh thu lại không ổn định. Chi phí nguyên liệu tăng theo thời gian, cộng thêm nhân sự, điện nước và nhiều khoản phát sinh khác khiến áp lực tài chính ngày càng lớn.

Trong khi đó, lượng khách lại không đều theo từng ngày. Chỉ cần vài ngày vắng khách, dòng tiền của quán đã bị ảnh hưởng rõ rệt.

Khi tình trạng kéo dài, nhiều chủ quán rơi vào cảnh không đủ khả năng bù đắp chi phí cố định. Đây là lý do khiến nhiều quán phải thu hẹp quy mô hoặc tạm dừng kinh doanh.

Nhiều quán vẫn chưa thay đổi theo thị trường mới

Một thực tế đáng chú ý là nhiều quán vẫn duy trì cách làm cũ. Không gian thiếu điểm nhấn, thực đơn chưa có sự khác biệt, trải nghiệm của khách hàng chưa tạo được sự mới mẻ.

Trong khi đó, thị trường hiện nay đòi hỏi nhiều hơn. Khách hàng không chỉ đến để ăn mà còn muốn trải nghiệm, chia sẻ và cảm nhận sự khác biệt.

Những quán không tạo được dấu ấn riêng sẽ nhanh chóng bị lãng quên.

Sự thiếu đổi mới khiến nhiều quán rơi vào vòng lặp quen thuộc: mở cửa, cố gắng duy trì rồi dần dần vắng khách.

Khách hàng vẫn đi ăn ngoài nhưng tiêu chí lựa chọn đã thay đổi

Ở góc nhìn của người tiêu dùng, nhiều người vẫn có nhu cầu ra ngoài ăn uống và gặp gỡ bạn bè. Tuy nhiên, thói quen này đã thay đổi khá nhiều so với trước đây.

Một bạn trẻ chia sẻ rằng khi đến khu phố đi bộ đảo Ngọc Ngũ Xá vào buổi tối, cảm giác đầu tiên không phải là sự sôi động như kỳ vọng mà là sự thiếu không khí.

Dù vẫn có hàng quán mở cửa nhưng không gian khá trầm, thiếu những hoạt động khiến người ta muốn ở lại lâu hơn.

Người này cho rằng nếu chỉ để ăn uống thì bên ngoài khu phố đi bộ cũng có rất nhiều lựa chọn tương tự, thậm chí còn tiện hơn vì không phải gửi xe xa hoặc di chuyển vào khu vực giới hạn.

Vì vậy, việc quay lại lần thứ hai gần như không xảy ra nếu nơi đó không có điều gì thật sự khác biệt.

Khách hàng ưu tiên sự tiện lợi và trải nghiệm đáng nhớ

Một số người tiêu dùng khác cũng từng đến khu vực này trong thời gian đầu khai trương vì tò mò. Tuy nhiên, sau trải nghiệm ban đầu, họ không còn động lực quay lại vì không nhận thấy sự thay đổi rõ rệt giữa các lần ghé thăm.

Với nhóm khách gia đình hoặc bạn bè, yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự tiện lợi và ổn định. Họ ưu tiên những quán quen, dễ gửi xe, dễ đặt bàn, không phải chờ đợi lâu hoặc di chuyển quá nhiều.

Một số ý kiến cho rằng xu hướng hiện nay là đi ăn nhưng phải nhanh, gọn và tiện. Thay vì dành cả buổi tối tại một khu phố đi bộ, nhiều người lựa chọn ăn gần nhà hoặc đặt đồ ăn mang về để tiết kiệm thời gian.

Đáng chú ý, có người chia sẻ rằng cảm giác vắng vẻ tại một số khu ăn uống khiến họ không còn hứng thú ở lại lâu. Khi không có đông người và thiếu hoạt động giải trí đi kèm, trải nghiệm trở nên đơn điệu và dễ kết thúc sớm.

Từ những chia sẻ trên có thể thấy người tiêu dùng không quay lưng với việc ăn uống bên ngoài, mà họ đang thay đổi tiêu chí lựa chọn.

Không gian không còn là yếu tố duy nhất quyết định. Một địa điểm muốn thu hút khách lâu dài cần tạo được trải nghiệm, sự tiện lợi và cảm giác đáng để quay lại.

Khi những yếu tố đó không đủ hấp dẫn, việc đi ăn ngoài dần trở thành lựa chọn có điều kiện thay vì thói quen thường xuyên như trước.

Thị trường ăn uống đang bước vào giai đoạn thay đổi lớn

Câu chuyện quán xá vắng khách, phố đi bộ trầm lắng hay những hàng quán phải đóng cửa sớm không chỉ là một lát cắt của kinh tế mà còn phản ánh sự thay đổi lớn trong lối sống và thói quen tiêu dùng của người dân.

Thị trường ăn uống hiện nay không còn đơn giản như trước. Việc mở một quán ăn chỉ dựa vào vị trí đẹp, món ăn quen thuộc hoặc lượng khách tự nhiên không còn đảm bảo thành công.

Các quán muốn tồn tại cần tạo ra sự khác biệt, hiểu rõ khách hàng và liên tục thay đổi để thích nghi với thị trường.

Tương lai của mô hình kinh doanh ăn uống

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao, những quán ăn có câu chuyện riêng, trải nghiệm rõ ràng và tạo được sự gắn kết với khách hàng sẽ có nhiều cơ hội duy trì lâu dài hơn.

Ngược lại, những mô hình chỉ dựa vào sự đông đúc ban đầu hoặc xu hướng nhất thời sẽ dễ rơi vào tình trạng khó khăn khi thị trường thay đổi.

Sự biến mất của những khu phố từng đông khách không có nghĩa là nhu cầu ăn uống bên ngoài không còn. Điều đó chỉ cho thấy khách hàng đang có nhiều lựa chọn hơn và yêu cầu cao hơn trước.

Câu chuyện của các quán ăn, quán nhậu hiện nay chính là sự thay đổi từ một thị trường dựa nhiều vào thói quen sang một thị trường cần sự khác biệt và giá trị thực sự.

Nếu quý vị đang kinh doanh ăn uống hoặc thường xuyên đi ăn ngoài, quý vị đang cảm nhận rõ điều gì nhất ở thời điểm này?

Khách ít đi, chi tiêu giảm hay mô hình kinh doanh đang thay đổi quá nhanh?